BONARIA 1, Glossarium mediae et infimae latinitatis, Du Cange et al.

« 1 bonaria » (par P. Carpentier, 1766), dans du Cange, et al., Glossarium mediae et infimae latinitatis, éd. augm., Niort : L. Favre, 1883‑1887, t. 1, col. 697a. http://ducange.enc.sorbonne.fr/BONARIA1

1. BONARIA, Modus agri, idem quod Bonnarium. Charta Milon. episc. Tarvan. ann. 1142. inter Instr. tom. 5. Gall. Christ. col. 378 :

Bonariam prati, quam Alardus dedit, etc.

BONARE 2. BONARIA © École des chartes.

« 2 bonaria » (par P. Carpentier, 1766), dans du Cange, et al., Glossarium mediae et infimae latinitatis, éd. augm., Niort : L. Favre, 1883‑1887, t. 1, col. 697a. http://ducange.enc.sorbonne.fr/BONARIA2

2. BONARIA, perperam, ut opinor, pro Bovaria. Vide in Bonna 2.

1. BONARIA BONARIUM © École des chartes.

« 2 bonna » (par C. du Cange, 1678), dans du Cange, et al., Glossarium mediae et infimae latinitatis, éd. augm., Niort : L. Favre, 1883‑1887, t. 1, col. 699c. http://ducange.enc.sorbonne.fr/BONNA2

2. BONNA, Bunda, Bodina, Bodula, Terminus, limes.

Bonna. Glaber Rodulfus lib. 2. cap. 10 :

Multi ibi limites quos alii Bonnas vocant, suorum recognoverunt agrorum.

Tabularium Prioratus de Paredo fol. 69 :

Fecerunt domum et finem ac pacem de terra de Vivent Deo et hujus loci Fratribus, sicut post ostensa et limitibus sive indiciis est manifestata, quas vulgus Bonnas appellat.

Charta Radulfi Comit. Suession. ann. 1209. in Chron. Abbatiæ Longipontis, pag. 124 :

Sicut Bonnis et intersignis disterminatum est

(nemus.) Tabular. Monasterii Calensis pag. 41 :

Infra metas vel Bonnas.

Bonne Gallis nostris. Gloss. Lat. Gall. : Meta, termes, Boone. Guill. Guiart :

Et refait mettre hors des Bonnes,

Bien plus de douze cens personnes

Hinc Bonneer, pro Borner, limitem figere. Gloss. Lat. Gall. : Metari, Boonner. Assisiæ Hieros. cap. 257 :

Ils le doivent suivre et pourchasser la devise, et Bonneer là.

Terres abonnées dicimus vulgo possessiones definita ac determinata pensione annua, ab cæteris præstationibus immunes.

Bonagium, Jus quod Majoribus villarum maxime competit in defigendis metis in terris vassallorum. Bornage, in Consuetudine Peronensi, ubi dicitur jus istud spectare ad Majorem et Scabinos ejusdem oppidi. Terrarium insulæ Adami :

Le fief de Hardivillers a droit de voirie, forage, rouage, Bornage, 12. paires de gand de chevrotin, un estuef, un chapeau de roses, etc.

Tabularium S. Dionysii ann. 1208. et 1235. de Majore de Sorbais :

Habebit Bonagia, investituras, homagia, etc.

Alia ann. 1240 :

Et habere debet præter Bonagia et saisinas, etc.

Aliæ ejusdem anni : Manasserus de Gornaco vendit

quicquid habet in Majoria de Balliolo, exceptis Bonagiis, saisinis, et foragio

. Alia ann. 1237. ibid. :

Bonnagia S. Dionysii spectant ad Majorem ad usus et consuetudines de Ulliaco.

Charta ann. 1263. in Tabul. S. Mauri Fossatensis :

Notum... quod nos dedimus Joanni dicto juveni de Nongento ad vitam ipsius... Majoriam nostram de Nongento cum duobus arpentis prati, necnon rotagium, foragium, et Bonagium, investituras, districta, et alia omnia ad nostram Majoriam de Nongento pertinentia.

Litteræ Officialis Andegav. ann. 1269. ex Archivo S. Albini ejusdem urbis :

Fulco de Torallo minor miles... vendidit et concessit... omnes fructus quos habere poterat... anonagiis, avenis, avenagiis... Bonagiis, etc.

Charta Matthæi Comitis Bellimontis ann. 1184 :

Ubicumque vero prædicti hospites terras juxta vias appendentes habuerint, Majorem meum requirent, ut terris suis metas imponat, etc.

In eodem Tabulario sæpe Bonagia et metæ confunduntur. Hinc

Fixio metarum, pro Bonagio. Charta ann. 1220. ex. eodem Tabulario S. Dionysii, de Majore de Cormeliis :

Saisinas recipit, figit metas, cum figendæ sunt, de singulis saisinis seu investituris habet 2. sextarios vini mediocris, et de fixione metarum habet unum sextarium vini, scilicet mediocris.

Alia ann. 1214. ibid. :

Habebit Prior Rulliaci pro metis figendis 4. den. etc.

Abonagium, Idem quod Bonagium. Charta Ludov. Regis Fr. ann. 1225. in Tabulario S. Dionysii, de Majore de Grandi-puteo :

Habet... omnimodam justitiam in hominibus et hospitibus S. Dionysii, citationes, arraminas, districta, Abonagia, denarios, etc.

In alia ann. 1244. Girardi de Dilugio :

Foragia, Abonagia, Botagia, etc.

Esbonagium, Eadem notione. Tabularium S. Dionysii, ann. 1216 :

Saisinæ et Esbonagia cum advenerint.

Charta ann. 1250. in Tabulario Capituli Paris. lib. 2. Ch. 35 :

Et de omnibus pertinentibus ad Majoriam antedictam (de Civiliaco) videlicet messariam, investituras, Esbonagia, cossatum, et pissatum grangiæ de Civiliaco.

Regestum Parlamenti sign. B. fol. 119. inter Aresta ann. 1298 :

Item quod quoddam Esbonagium a terra ipsorum Abbatis et Conventus S. Vedasti (Atrebatensis,) a terra et vivario Abbatis et Conventus de Monte S. Eligii faciendi idem Comes (Atrebat.) nitebatur multis rationibus per se fieri debere, etc.

les Bénédictins de St. Maur, 1733–1736.

Bonare, Metas figere, mensurare. Charta anni 1214. ex Archivo Castri Vitreii :

Petrus Dux Britanniæ de assensu Aelidis uxoris meæ, dedi Simoni fideli servienti meo les restuuz de Torigné, prata et terras, sicut ei Foucaudus serviens meus Bonavit.

Esbonare, Mensurare, Esbonner. Tabular. Fossatense fol. 136 :

Centum et decem arpenta nemorum.... mensurata seu Esbonata fideliter, etc.

Debonatio. Tabularium Conchensis Abbat. in Ruthenis Ch. 481 :

Et hæc omnia intra ista Debonatione, cum cæteris terris, pratis, silvis, etc.

Bunda, pro Bonna, Anglis Bound. Metes et bounds, in Littletone sect. 36. 44. etc. Inquisit. de forisfacturis forestarum Regis Angl. cap. 16 :

Inquiratur per quas metas et Bundas singuli forestarii de feodo teneant... forestas suas.

Monasticum Angl. tom. 1. pag. 2 :

De bundis 12. hidarum.

Pag. 3 :

Hæc omnia infra Bundas 12. hidarum contenta.

Charta Bartholomæi Episcopi Landunensis ann. 1147 :

Sicut divisum est fossatis et Bundis,

in Hist. Guinensi. Adde Bractonum lib. 4. Tract. 1. cap. 8. § 2. et Fletam lib. 2. cap. 41. § 30. lib. 4. cap. 2. § 17. etc. præterea Guillelm. Prynneum in Libertatib. Angl. tom. 3. pag. 358. Madox Formulare Anglic. pag. 264. Res Mogunt. tom. 2. pag. 544. edit. 1722.

Bundare, Metas figere, in Monastico Anglic. tom. 3. pag. 236.

Bodina, Idem quod Bonda, Meta, limes. Charta vetus sub Roberto Rege Franc. in Tabulario Monasterii Nobiliacensis in Pictonibus :

Alodus sic est circumcinctus et divisus per Bodinas fixas et loca designata.

Occurrunt eadem verba in Diplomate Caroli Calvi in Tabular. S. Hilarii Pictav. et in alia Charta Monasterii S. Maxentii Ch. 132. apud Beslium in Comitib. Pictav. pag. 177. et 222. et in Tabular. Abbat. Belliloci in Lemovicib. n. 24. in Tabular. Brivatensi Ch. 18. 35. etc.

Bodena. Tabularium Conchense in Ruthenis Ch. 120 :

Et in ipsa riparia, prato dominicario per Bodenas fictas totum et ad integrum vobis cedo, etc.

Charta S. Willelmi Gellonensis edita a V. Cl. Joan. Mabillonio tom. 5. Vitar. SS. Ordin. S. Benedicti pag. 89 :

Ab Occidente infrontat in ipso Aviso (rivo) qui discurrit per concava montium in Bodena antiqua, quæ est in supercilio montis, etc.

Bodinare, Bodinatus, Debodinare. Tabularium Belliloci n. 54 :

Sunt ipsi mansi terminati vel Bodinati.

N. 168 :

Cum sint determinatæ vel Debodinatæ.

Tabularium Conchense Ch. 221 :

Et habet fines ipsa vinea de tres partes ab ipso venditore, et de quarto vero latus terram Roberti, quantumcunque infra istos fines mea juxta est possessio, aut postea Debodinata erit, etc.

Hinc emendenda Charta ex Tabulario Vosiensi fol. 15. verso, ubi habetur de mansis, Quedmadmodum sunt determinati et Debinati ; legendum enim Debodinati. Ibidem fol. 7. legitur, Sicut sunt terminatæ vel debornatæ.

Bodula, Eadem notione habetur in eodem Tabulario Bellilocensi n. 33 :

Quæ Bodulæ faciunt divisionem, etc.

les Bénédictins de St. Maur, 1733–1736.

Bodulatus, in Archivo Prioratus S. Joannis Tolosani :

Et salvo jure hospitalis de portu et vinea sive campi et orti, sicut Bodulatum est et terminatum.

Butina, Idem quod Bodina. Lex Ripuar. tit. 60. de traditionibus vel testibus adhibendis § 4 :

Si autem ibidem infra terminationem aliqua indicia sua arte, vel Butinæ vel mutuli facta extiterint, etc.

◊ Existimat Rigaltius voces Bonna et Bunda, ab Agrimensoribus et Gromaticis nostros mutuatos esse, effictasque ex iis quas passim usurpant, botones, botontini, et botontones, quæ tumores, sive monticellos et colliculos, qui aliquando

terminorum vicem funguntur, significant. Aggeres terræ dicuntur in Lege Bajoariorum tit. 11. § 3. Terrarum tumores, Julio Frontino de Coloniis, βουνοί, Græcis.

◊ Botontinorum vero figuram repræsentat Hygenus de Limitib. constit. pag. 222. Vocis mentio occurrit apud Innocentium, Vitalem et alios Gromaticos pag. 230. 267. 272. 312. Botontones finales pag. 243. 274. Bottones pag. 288. Denique Bodones legit Cujacius ex MS. apud Paulum lib. 5. Sentent. :

Qui arbores terminales evertunt vel qui convellunt Bodones.

tit. 22. Voces vel qui convellunt Bodones ex Pithœi codice inseruit Cujacius, quæ cum in ullo alio non habeantur, omisit eas editor Bonnensis, Visigothos addidisse putat Schulting. Conf. Forcellin. h. v. Vide Velserum lib. 5. Rerum August. Somnerus in Gloss. Anglo-Sax. aliter censet de harum vocum origine, putatque effictas ex Saxonico Bindan, ligare, nodare, vincire, et Bindela, vinculis constrictio : unde Angli bundle pro fasciculo dicunt. Hinc etiam, inquit ille, agrorum fines, termini, limites, metæ, Latino-barbaris bundæ, Anglis bounds dicta : quod domino fundi sint in vinculum, ne eadem transgrediendo proximo injuriam inferret. Sed potior mihi est Rigaltii sententia.

les Bénédictins de St. Maur, 1733–1736.

Bonaria, Idem quod Bonna 2. Consuetudines MSS. urbis Tolosæ ex Biblioth. Cl. D. de Crozat fol. 19 :

Termini decorum, mesegariæ, sive dex villæ Tholosæ protenduntur et sunt, scilicet a villa Tholosæ usque ad Ecclesiam S. Michaelis ad castellum.... et exinde usque ad crucem de Cungno, et exinde usque ad Bonariam seu curtem Guillelmi Arnaldi.... et inde ad Bonariam vocatam de Fontanis.