1. ROTULUS,
Rotula, Scheda, charta in speciem
rotulæ, seu
rotæ
convoluta, unde nomen. Fortunatus lib. 7. Poem. 18 :
An tibi charta parum peregrina merce Rotatur ?
![[]](img/image.png)
nisi quis malit Salmasii sententiam amplecti, qui a voce
Latina
Rutulus, Rotulum dictum
censet : est autem
Rutulus, baculum rotundum, quo cumulus mensuræ demitur et
exæquatur :
Rotulus enim, seu Charta convoluta baculi speciem refert.
Veteres
volumen, recentiores Græci
εἰλητάριον
appellarunt, nostri
Roelle, et
Rolle, Germani
Rodel. Ejusmodi porro
chartarum volumina inter Magistratuum insignia in utriusque Imperii Notitia conspiciuntur,
ut inde liceat conjicere, horum usum ea tempestate obtinuisse, hoc est, circa tempora
Theodosii junioris, in quæ Acta judiciaria referebant, licet etiam codicibus, qui et hic
effinguntur, uterentur. Durandus lib. 1. Ration. cap. 3. num. 11. ait, Prophetas et
Apostolos depingi solere
cum Rotulis vel libris. Ita Baldricus Burguliensis Abbas
Rotulum pro libro dixit tom. 4. Historiæ Francorum :
In Rotulo multi cum solicitudine quadam
Dicendi seriem semper metantur ab Adam.
Et Poeta Gallicus MS. :
Et ceint l'espée, se li Rosles n'i ment,
Qu'ot Alixandres, quant conquist Orient.
Vocem etiam pro
Epistola usurpat idem Baldricus :
Venit ad extremum Rotulus de Præsule magno.
Apud eumdem,
Rotularis Epistola, Rotularis pagina, pro
Brevi
mortuorum, non semel occurrit. Alibi :
Sic Rotulus semper mortem cujuslibet effert.
Habetur vox
Rotulus passim ; apud Zachariam PP. in Epist. 13. ad
Bonifacium Moguntinum sub finem, Ordericum Vitalem lib. 3. et 11. pag. 495. 832. in
Monastico Anglic. tom. 2. pag. 802. etc.
les Bénédictins de St. Maur, 1733–1736.
◊ Observat
Mabillonius lib. 1. de Re Diplom. cap. 9. num. 1. præter
Rotulos defunctorum, de
quibus mox dicetur,
alios fuisse
Rotulos censuum,
servorumque cœnobialium : ex quibus unum vidisse se dicit Corbeiensem, qui pluribus ulnis
constat. Alios item
Rotulos chartarios, litteras et instrumenta cujusvis Ecclesiæ
continentes, quales, inquit, vidimus Albiensis Ecclesiæ penes Abbatem de Campis descriptos
ab annis ferme sexcentis.
P. Carpentier, 1766.
◊ Raoulle, in Lit.
ann. 1373. tom. 5. Ordinat. reg. Franc. pag. 613.
Roue, eodem sensu, in
Charta ann. 1260. ex Chartul. Compend. fol. 217 :
Quant on vent ou achate, li
maires fait les Roues et les tenances, et a de ces Roues deux deniers.
Comput.
ann. 1503. ex Tabul. S. Petri Insul. :
Pro uno Rotulo extenso et devoluto in choro
die nativitatis Domini, iv. sol.
les Bénédictins de St. Maur, 1733–1736.
Rotulus, Ordo, series in
Rotulo seu albo descripta, juxta quam unus post alterum
quoddam munus obire debet. Correctiones Statutorum Cadubrii cap. 78. de officio
Juratorum :
Præterea illi, qui ex ordine et Rotulo officium Jurati obtigerit, per
seipsos dictum officium exercere teneantur, non autem per interpositam personam,
etc.
Nos dicimus
à tour de rôle, ut uniuscujusque nomen exit.
les Bénédictins de St. Maur, 1733–1736.
Rotuli Magnæ Cancellariæ dicuntur Anglis, Tabulæ publicæ, e quibus acta et decreta magnæ Cancellariæ
recitantur.
les Bénédictins de St. Maur, 1733–1736.
Rotulus Curiæ, Regestum Curiæ Domini superioris, in quibus descripta erant nomina, debita et
servitia vassallorum. Antiquitates Ambrosden. Kennetti
![[]](img/image.png)
ad ann. 1325. pag.
396 :
Matildis le Taillur tenet post Rotulum curiæ unum messuagium cum curtilagio
ad terminum vitæ, et reddit inde per annum ad quatuor terminos prædictos iv.
s. et sectam curiæ.
les Bénédictins de St. Maur, 1733–1736.
Rotulus Placitorum, Regestum curiæ seu jurisdictionis, in quo referebantur lites, judicia et decreta
illius curiæ. Eædem Antiq. ad ann. 1292. pag. 321 :
Dicti homines præmissas
conventiones in Rotulis placitorum domini Regis de anno supradicto ad majorem
securitatem inrotulari procurarunt.
Rotulus Wintoniæ, Liber
Domesdei, de quo suo loco, Angliæ descriptionem, quæ ab Alvredo Rege
facta est, continens, sic dictus, quod Wintoniæ inter cætera regni scripta et monumenta
asservaretur. Wintoniæ autem exstitisse archivum regium innuit Giraldus Cambr. lib. 2.
cap. 6. Ingulfus,
de Domesdei :
Iste Rotulus vocatus est Rotulus Wintoniæ,
et ab Anglis pro sua generalitate omnia tenementa totius terræ integre continente,
Domesdei cognominatur.
Sed et Ingulfus eumdem
Domesdei, qui duobus
grandibus constat voluminibus,
Rotulum pariter vocat.
les Bénédictins de St. Maur, 1733–1736.
Rotuli Judæorum, Libri Legis Mosaicæ et Talmudium, seu explicationes ejusdem legis juxta
traditiones Hebræorum. Privilegia Judæis concessa per Johannem Franc. Regem ann. 1360.
apud D.
Secousse tom. 3. Ordinat. Reg. pag. 480. num. 27 :
Item, eisdem
(Judæis) concedimus, quod volumini (volumina)
Rotuli vel libri dictorum
Judeorum per quemcumque Officiarium seu alium Christianum nullatenus capiantur.
Versio Gallica præfert ibidem :
Item, en oultre leur octroyons que leurs livres ou
Roules ne puissent être pris ou empeschiez par aucun de noz officiers ou par quelconques
personnes, pour quelconque cause que ce soit.
Etiamnum Judæi in Synagogis suis
legem Mosaicam legunt in
Rotulo descriptam, non in libro paginis distincto. Vide
Talmud et
Judæi, lin. His addam, etc.
P. Carpentier, 1766.
◊ Judic. ann. 1269. in Reg.
Olim parlam. Paris. :
Consueverunt esse Rhemis duæ familiæ Judæorum et in
certo loco, qui magna libertate gaudere consueverunt, eo quod Rotulum Isaiæ custodire
dicuntur.
les Bénédictins de St. Maur, 1733–1736.
Per Rotulum Seu Cedulam Vocare, in Præcepto Philippi VI. Franc. Regis ann. 1344. apud
de Lauriere tom. 2.
Ordinat. Reg. pag. 212. Idem quod aiunt in Parlamento
Appeller en tour de Rolle,
seu juxta ordinem causarum disceptandarum in codice descriptum.
les Bénédictins de St. Maur, 1733–1736.
Reul et
Reu, pro Gallico
Rolle, ut recte conjectat D.
Secousse
tom. 4. Ordinat. Reg. pag. 336. not.
f. Litteræ Johannis Domini Castri-villani ann.
1331. pagina laudata :
Et qui defaudra à païer la somme à quoy il sera mis desdites
soixante livres, il païera deux sols d'amende ; ensemble le Reul à quoy il seroit
mis.
Ubi
la somme et
le Reul ibidem sonant ;
Reul autem
dicitur quod hæc summa in Rotulo descripta erat. Similis omnino locus exstat in aliis
ejusdem Johannis Litteris ann. 1355. ibidem pag. 338. nisi quod pro
Reul, legitur
Reu.
Rotula, pro
Rotulus. Synodus Suessionensis ann. 853. art. 4 :
Porrexit
Rotulam auctoritatem Canonicam et Apostolicam continentem.
Historia
Translationis S. Stephani :
Sacello projectam colligens Rotulam, vivere uxorem....
cognovit.
Sugerius in Ludovico VI :
Regis literam Rotulam scilicet
velatam offerens.
S.
![[]](img/image.png)
Willelmi Constitutiones Hirsaug. lib.
1. cap. 21 :
Pro signo Rotulæ digitum digito circumfer, ac deinde scribentem
simula. Pro signo Brevis primos articulos quatuor digitorum inflecte itemque
scribentem simula.
Utuntur præterea Hincmarus in opusculis
tom. 2. pag. 261. 539. 597. in Concilio Dusiacensi I. 1. edit. pag. 101. 129. 142. 154.
164. Anastasius Bibliothecarius in Collectaneis pag. 204. Gobelinus Persona in Cosmodromio
ætate 6. cap. 84. etc.
les Bénédictins de St. Maur, 1733–1736.
Rotella, Eadem significatione. Vita S. Dunstani Archiep. Cantuar. tom. 4. Maii pag. 357 :
Vidit tertio quemdam.... magnam prolixæ chartulæ Rotellam in manu
gestantem.
Rotulare, In rotulum, seu in acta referre. Iter Camerarii Scotici § 59 :
Si ballivi
non fecerunt Rotulare suas Curias et assisas.
Inrotulare, In Consuetudine Andegavensi art. 140.
Enrooler, Enrotuler.
Robertus
Goulet in Compendio jurium et
consuetudinum Universitatis Paris. fol. 12 :
Quot (Officiarios)
postea fidelis Scriba Universitatis in Rotulo quodam Universitatis, quem apud se
habet, inscribit ; deinde ex eorum sic electorum, sicut omnium aliorum Officiariorum
nomina et cognomina ad Curiam Dominorum generalium portat, et ipsa cum cfficii
qualitate in alio Rotulo ibidem existenti, Regis auctoritate et Universitatis,
Inrotulat.
Vide
Inrotulare suo loco.
les Bénédictins de St. Maur, 1733–1736.
Rotulus, Scheda, quam Monachi mittebant ad Monasteria, quibuscum erant societate
conjuncti, ut mortem fratrum suorum nunciarent, conventasque preces pro ipsis flagitarent.
Consuetudines MSS. S. Augustini Lemovicens. fol. 18 :
Quando pro aliquo Abbate vel
Abbatissa defertur Rotulus, si Conventus est in claustro vel in choro, serviens qui
portat, debet Rotulum extendere per medium, et recedere de Conventu. Tunc solus Cantor,
vel, si ipse non est præsens, aliquis pro eo debet Rotulum levare et deferre sine
molestia Conventus ad partem, et scribere in eo absolutionem et orationem.
Vide
Brevia mortuorum in
Brevis.
Rollus, Idem quod
Rotulus. Hariulfus lib. 3. cap. 9 :
Ipsius itaque
Epistola Rolli talis est.
Paulo ante,
librum Rotularem appellat :
Fratres vero de ejus morte nimium tristes, librum Rotularem conficientes
direxerunt per Ecclesias et loca Sanctorum, dilecti Patris exitum nunciantes, et pro eo
orari cupientes.
Ubi
Rollus, et
Liber Rotularis, illud ipsum est,
quod Udalricus lib. 3. Consuetudinum Cluniac. cap. 10. lib. 3. cap. 33. et alii, vulgo
Brevem fratrum defunctorum appellant, cujus formulam exhibet hoc loco Hariulphus,
qui nempe ad Monasteria, quibuscum ex condicto intercedit fraternitas, seu societas, ad
cellas mitti solet. Altera
rotuli formula
Monasterii S. Mauri Fossatensis e MS. Corbeiensi :
Grex Fossatensis Fratribus
Corbeiensis munus æternæ prosperitatis in perenni sæculo : Quod Dei charitas postulat
et Apostolus imperat, Hugoni patri cæterisque fratribus (defunctis).... persolvimus.
Quod ergo pro illis fecimus, pro nostris quoque ut faciatis, precamur : scilicet donno
Abbati Odoni, item Odoni Abbati, Adelerio Abbati, Gunterio Abbati, Rainaldo Monacho,
Herluino Monacho, Otranno Monacho, Rotberto Monacho, Erfrido Monacho, Rodulfo Monacho,
Firmato Monacho, Gualtero Monacho, Rotgero Monacho, Lantberto Monacho, Guasberto
Monacho et pro cunctis, quorum nomina
et merita solius Dei colligit scientia.
Ex quo manifestum est,
hujusmodi
rotulis seu
rollis, plurium sæpius, et quidem jam pridem
mortuorum nomina comprehensa fuisse, licet alias unius dumtaxat recens defuncti nomen
prætulerint, ut
Breves defunctorum. Ita in libro Ordinis S.
Victoris Parisiensis cap. 14. ubi de brevibus mortuorum :
Si Rollo apportatus
fuerit, non intus feretur, sed tantum memoriam defuncti Eleemosynarius in Capitulo
recitabit. Breves seu Rotuli,
in Statutis antiq. Cartusiens. part. 2. cap. 32. §
10.
les Bénédictins de St. Maur, 1733–1736.
Rotula, Eadem notione. Christophorus Sand-Hippolyt. apud Raimundum Duellium tom. 1.
Miscell. pag. 393 :
Quamprimum per litteras encyclicas, quas hodie Rotulas dicere
consuevimus, obitus defuncti fuerat denuntiatus.
les Bénédictins de St. Maur, 1733–1736.
◊ Jam vero
Rotulæ, Rotuli, Rollive dicuntur hi
Breves defunctorum, vel quod instar
Romanorum voluminum voluti mitterentur et non plicati, ut vult Valesius in Notitia
Galliarum pag. 430. col. 1. vel quod e
Rotulis, ubi singula defunctorum nomina
descripta erant, excerperentur. Habebantur enim in Monasteriis hujusmodi
Rotuli et
quidem duplicis generis, annui scilicet et perpetui. In annuis, ut scribit Mabillonius
lib. 1. de Re Diplom. cap. 9. n. 1. recensebantur nomina personarum cujusque Cœnobii seu
Ecclesiæ eo anno defunctorum, quarum indices quotannis ad Monasteria ejusdem societatis
deferebantur ad imploranda suffragia ; simulque ut illarum nomina Necrologiis alienis
inscriberentur pro conditionibus initæ societatis. Alii erant Rotuli perpetui, qui in
quolibet Cœnobio destinati erant excipiendis mortuorum actis, si quid laudabile in vita
egissent. Utrique constabant membranis in longum porrectis, maxime perpetui, in quibus
aliæ aliis membranæ, ubi res exigebat, adsuebantur, quantum satis erat capiendis duorum
vel trium sæculorum nominibus et gestis mortuorum, quorum nuda ferme nomina in Necrologiis
adscripta erant. Perpetui illi
Rotuli in publico aliquo Cœnobii loco, passim in
Capitulo, prostabant convoluti in ligneo suspendiculo versatili, ut facile membranea
isthæc volumina convolvi et explicari possent. Tales cernere licet
Rotulos duos in
Capitulo Calensi. In hisce
Rotulis, ut in Necrologiis descripta mortuorum nomina
recitabantur in Capitulo, ut patet ex Privilegio Witheginis Misnensis Episcopi pro
Monasterio Dobirlucensi ann. 1318. apud Ludewig. tom. 1. pag. 281 :
Nomen etiam
illius (Hermanni Burcgravii de Golsyn)
in nostrorum Rotulo conscribetur
mortuorum, et suo tempore in Capitulo recitabitur, ubi tunc pro ejus anima fratribus
dicenda injungetur oratio specialis.
Sed de hac nominum defunctorum recitatione
supra dictum est in voce
Regula.
les Bénédictins de St. Maur, 1733–1736.
Rotularius, Lator
Rotuli seu
Brevis defunctorum. Epistola encyclica
Sanctimonialium Cadomensium de morte Mathildis primæ Parthenonis SS. Trinitatis Cadom.
Abbatissæ, apud Mabillonium tom. 5. Annal. Benedict. pag. 690. col. 2. ubi recitatis
defunctarum defuntorumque suæ congregationis nominibus epistolam suam his verbis
claudunt :
Nostro Rotulario subvenire precamur pro Domino, ne penuria victus ab
incepto deficiat, sed vobis benigne suffragantibus bene cœptum opus ad effectum usque
perducat.
les Bénédictins de St. Maur, 1733–1736.
Rotuliger, Eadem notione. Charta
![[]](img/image.png)
ann. 1313. tom. 2. Hist. Ecclesiæ Meld. pag.
200 :
Item Conventus tenetur ministrare vinum pro Missis in Ecclesia celebrandis ;
item omnibus Rotuligeris.
les Bénédictins de St. Maur, 1733–1736.
Rotliger, Idem, apud Mabillonium tom. 3. Annal. Benedict. pag. 76.
les Bénédictins de St. Maur, 1733–1736.
Rotlifer, Idem. Charta societatis inter Corbeienses et Ferrarienses Monachos ann. 1204. e
Tabulario Corbeiensi :
Quando vero aliquis Abbatum memoratæ Ecclesiæ migraverit ab
humanis... quam cito pervenerit ad nos Rotlifer eorum, in libro nostri Capituli nomen
ejus scribetur et annuale ipsius celebrabitur. Similiter et nomina Monachorum, quæ
breviger eorum apportabit.
les Bénédictins de St. Maur, 1733–1736.
Rollifer. Rotulus Corbeiensis MS. :
Rollifer Corbeiæ ad Parisium venit ad nos :
Est data Corbeicis justissima causa doloris,
Hugonis fratris dulci vita spoliatis ;
Sed quos sic ledit tanti caro mortua fratris,
Agmina vestrorum cum Sanctis Corbeicensis,
Aulæ cælesti quo possint vivere semper,
Aures Factoris depulsant Parisienses
Ad celum manibus sublatis, etc.
les Bénédictins de St. Maur, 1733–1736.
Roliger,
Rolliger. Statuta Monasterii S. Germani Paris. in Probat. Historiæ
ejusdem Abbatiæ pag. 170. et 171 :
Sciendum est, quod quoties Roligeri Abbatis
defuncti vel Abbatissæ alicujus venerint, debent habere quatuor denarios, ab Abbate duos
et ab Eleemosynario duos ; et Cantor debet Roligero ministrare. Roliger,
occurrit tom. 4. Annal. Bened. pag. 276.